Zijn we kwetsbaarder voor avondstress?

Zijn we kwetsbaarder voor avondstress?

Is het een goed idee om ’s avonds nog even te knallen om de presentatie voor de volgende dag te oefenen? Intensief te sporten of een kaartspel te spelen waarbij je echt graag wilt winnen, waardoor je lijf een adrenalineshot krijgt? Of kun je stressvolle situaties in de avond beter vermijden?

Onderzoekers van de Japanse Hokkaido Universiteit lieten gezonde deelnemers een veelgebruikte stresstest doen: in vijftien minuten een presentatie voorbereiden en geven voor drie getrainde interviewers en een camera; en tot slot een ingewikkelde rekensom oplossen. De onderzoekers waren benieuwd wat het verschil is tussen ochtend- en avondstress en lieten de ene groep de presentatie in de ochtend doen, en de andere groep in de avond.

Vermijd avondstress
Ze ontdekten dat het lichaam ’s avonds veel minder goed stress kan verwerken, omdat het lichaam minder stresshormonen afgeeft die helpen bij de omgang met stress.

Hoe helpen stresshormonen ons lichaam bij stress?
Bij stress komen twee hormonen vrij, adrenaline en cortisol. Je lichaam maakt adrenaline aan als het denkt dat het in gevaar is. Stel je voor dat je in een extreme situatie bent zoals een achtbaan, dat is wat adrenaline met je kan doen. Mensen hebben een overlevingsdrang en dit stofje wakkert binnen enkele seconden de vlucht-, vecht- of bevriesreactie aan. Het helpt ons om sneller en alerter te zijn in de omgang met lastige situaties, we voelen minder pijn en kunnen beter waarnemen. Daarna heeft het lichaam echter een periode van rust nodig. Als je je lichaam dit niet geeft, kan het uitgeput raken.

Cortisol helpt ons ook bij het reguleren van stress, maar werkt langzamer en remt de eerste stressreactie een beetje. Ook bij cortisol komt energie vrij om te besluiten hoe we omgaan met de situatie. Ons cortisolniveau heeft een dagelijks ritme, het is meestal laag in de avond en hoog in de ochtend. Dat merk je misschien als je ’s ochtends wakker wordt: gedachten jagen door je hoofd van de dingen die je die dag wilt doen, je hartslag gaat sneller, de spanning neemt toe. Het is ook fijn, want het helpt ons uit bed te springen en aan de nieuwe dag te beginnen.

Wat is het verschil tussen ochtend- en avondstress?
Het is een beetje ingewikkeld, maar stress activeert de HPA-as in de ochtend, maar niet in de avond. Hoe de HPS-as precies werkt lees je hier: bijnieruitputting.com/de-hpa-as/

Waarom is de HPA-as belangrijk?
De HPA-as helpt in de omgang met stress, het is een feedbacksysteem, zie het als een soort thermostaat. Het regelt de bloeddruk, hartslag, honger, dorst, slaap-waakritme, seksuele opwinding en lichaamstemperatuur. De HPA-as zorgt ervoor dat cortisol wordt afgegeven, en dit helpt ons bij het optimaliseren van de stressrespons. Het remt de respons een beetje af. Zo beschermt het ons brein en ons lichaam tegen de effecten van stress.

In de avond geeft de HPA-as minder hormonen af, waardoor die niet hun herstellende werkzaamheden kunnen uitvoeren. Als de HPA-as een keer niet aangaat, is dat niet erg. Maar als de as chronisch niet aangaat, is het een risico voor het ontstaan van psychische aandoeningen zoals depressie of burn-out. Ons lichaam kan dan niet de nodige herstelwerkzaamheden verrichten, waardoor we bij lichte stress al een sterke stressrespons afgeven. Mensen die en burn-out hebben gehad, zullen dit herkennen. Zelfs de minste inspanning kunnen al sterke fysieke reacties geven. Bij hen is de HPA-as gevoeliger ingesteld geraakt voor stress.

Kanttekening
Het bioritme van mensen verschilt. Het kan zijn dat avondmensen met een ander hormoonritme, beter met avondstress om kunnen gaan.

Hoe kun je voorkomen dat de HPA-as overbelast raakt?
Zorg voor voldoende rust. Merk je dat je lichaam te snel in de overleefstand komt te staan, of dat je je constant vermoeid en slaperig voelt, dan vraagt het van je dat je meer tijd besteedt aan activiteiten die het lichaam rust geven: zoals mediteren, yoga, wandelingen in de natuur, lezen, rustig spelletje rummikub in plaats van pokeren. Maar doe vooral wat bij je past, anders krijg je daar weer stress van.

Bron:
Yujiro Yamanaka, Hidemasa Motoshima, Kenji Uchida. Hypothalamic-pituitary-adrenal axis differentially responses to morning and evening psychological stress in healthy subjects. Neuropsychopharmacology Reports, 2018; DOI: 10.1002/npr2.12042

Vind je deze informatie interessant?
Ik geef coachtrajecten en trainingen in de natuur. Neem contact op voor een gratis intake, een coachwandeling in de natuur of een belafspraak: 06 41867501; oda@rewildyourself.nl

Zijn we kwetsbaarder voor avondstress?

Is het een goed idee om ’s avonds nog even te knallen om de presentatie voor de volgende dag te oefenen? Intensief te sporten of een kaartspel te spelen waarbij je echt graag wilt winnen, waardoor je lijf een adrenalineshot krijgt? Of kun je stressvolle situaties in...

Lees meer

Doktersvoorschrift: breng tijd in de natuur door

In Schotland schrijven artsen tijd in de natuur voor aan mensen met angst, depressie, diabetes, stress en meer. Dit is het eerste programma in de UK dat natuurlijke interventies voorschrijft. Op doktersvoorschrift krijgen ze grappige, verrassende oefeningen zoals:...

Lees meer

De drang naar avontuur

De poolexpeditie van ontdekkingsreiziger Willem Barentsz is een van de guurste avonturen uit de Nederlandse geschiedenis. In de studiezaal van het Rijksmuseum bekijk ik de originele prent uit het logboek Nova Zembla van Gerrit de Veer, een bemanningslid die de...

Lees meer

Waarom groene activiteiten zo kalmerend werken

Wie regelmatig in de natuur werkt, sport of er vrije tijd in doorbrengt, weet allang hoe goed de natuur ons doet. Hoveniers en kwekers zijn de minst stressvolle beroepen, blijkt uit een onderzoek van het CBS uit 2017. Aan de universiteit van Essex ontwikkelden...

Lees meer

Mijn avontuur begint op het Kootwijkerzand

Paula Verkuijl, verpleegkundig specialist, deed mee aan de trainingsmidweek en schreef dit mooie verhaal. De afgelopen dagen heb ik samen met wandelcoach en natuurtrainer Oda Salomons de natuur gevoeld, gehoord, geroken, geproefd en met een nieuwe blik gezien. ‘Een...

Lees meer

Eventmanagers komen tot rust in het Amsterdamse Bos

‘Hoe is de verhouding tussen actie, rust en stilte op een normale werkdag?’ vraag ik de eventmanagers. We staan tussen het hoog opgeschoten riet, een wielewaal zingt zacht zijn lied op Vogeleiland in het Amsterdamse Bos. Op uitnodiging van Viola Rudelsheim van ATPI...

Lees meer

Waarom ik weer ging kamperen

Het moment dat ik besloot met mijn kinderen te gaan kamperen weet ik nog precies. Ik keek online naar een aflevering van Family Matters waarin verslavingsgoeroe Keith Bakker een groep ontspoorde tieners en hun ouders drie weken meeneemt naar een ranch op een afgelegen...

Lees meer

Zo brengen natuurgeluiden ons tot rust

De golven van de zee, de wind die door de bladeren waait, tjirpende vogels staan alle drie in de top tien van favoriete geluiden. We wisten al dat natuurgeluiden ons tot rust brengen, onderzoekers van Brighton and Sussex Medical School hebben ontdekt hoe dat precies...

Lees meer

Wanneer zoek je veiligheid en wanneer het avontuur?

Sinds mijn kinderen in de puberteit kwamen wist ik dat ik een held voor mijn kinderen moest zijn. Pubers hebben niets aan bange moeders. Ik wilde net als mijn broer een echte avonturier worden. Misschien kon ik mijn comfortzone wel een beetje oprekken door gewoon enge...

Lees meer

Wat zijn de meest stressvolle beroepen?

Wat zijn de meest stressvolle beroepen? vroeg het CBS zich af en deed in 2017 onderzoek naar werkdruk onder 42.000 respondenten. Werkdruk werd in het onderzoek omschreven als: extra hard moeten werken om iets af te krijgen, heel véél werk moeten doen en erg snel...

Lees meer

Hoe bomen in het geheim met elkaar spreken

Onder onze voeten spreken bomen met elkaar en delen hulpbronnen via een schimmelnetwerk met de naam Wood Wide Web. Sommige planten gebruiken het systeem om hun nakomelingen te ondersteunen, anderen kapen het systeem om hun vijanden te saboteren. In dit filmpje van BBC...

Lees meer

Wie is de kapitein deel 2

In rustig vaarwater peddelen we in harmonie over de rivier. Ik zit in een kajak met mijn zoon, die ik tot kapitein heb gebombardeerd en mijn dochter van negen. (Lees Wie is de kapitein, deel 1). Bij de volgende bocht verschijnen plotseling de enorme steunberen van de...

Lees meer

Wie is de kapitein?

De knaloranje kajak wankelt als ik instap. Straks slaat het bootje om en smakt mijn hoofd tegen de rotsen. Rustig ademhalen. Zit mijn reddingsvest goed vast? Een frisse bries waait over het water, het is nog vroeg in de ochtend. De rivier ligt in een diepe kloof, aan...

Lees meer

Zo kun je als hooggevoelige omgaan met stress

Seks en fijne zintuiglijke ervaringen zijn de beste remedie tegen stress, schrijft expert hooggevoeligheid Susan Marletta Hart in Hooggevoeligheid en stress. Ze legt helder uit waarom dat zo is. Ons lichaam heeft twee systemen, schrijft Marletta Hart. Een om je actief...

Lees meer

Wat onthult je moestuin over je werkritme?

We struinen door een moestuin zo groot als een voetbalveld. We proeven van de onbespoten aardbeien, de zoete komkommer. Ik herken het loof van de bieten, de wortels en prei. We staan stil bij het overwoekerde kapucijnenveld. Op de zomerbijeenkomst van de vaksectie...

Lees meer

Hoe goed werkt jouw lichaam als kompas?

‘We gaan zo een oefening doen om je lichaam te leren gebruiken als kompas. Soms heb je geen bereik, misschien ben je bang om te verdwalen of je wilt gewoon lekker door het bos banjeren zonder uitgestippelde route, dan is het handig als je je kunt oriënteren met je...

Lees meer

De verkwikkende kracht van watervallen

‘Weet je waarom we ons nu zo lekker voelen?’ vraag ik aan mijn man bij de waterval in de Hortus Botanicus in Utrecht. ‘Ja, ja, nu ga je me vast weer een weetje vertellen over waarom het beter is om in de natuur te zijn dan in de stad’, zegt hij, stadsmens in hart en...

Lees meer

Wat is het geheim van verandering?

Het geheim van de verandering is om je energie niet te richten op het bestrijden van het oude, maar op het realiseren van het nieuwe // Socrates Deze wijsheid hangt op de deur van het workshoplokaal waar ik een training ga volgen over Theorie U van Otto Scharmer. We...

Lees meer

De oermens in mij

De oermens in mij is gemaakt om blootsvoets over de steppe te rennen. Om mijn tentje op te zetten in de vrije natuur, lekker met mijn voeten in een kabbelend riviertje zitten, omgeven door heldergroene varens. Waar niet alleen via de waarneming mijn gevoel voor...

Lees meer

Van ’t padje

‘Wat wordt de naam van je nieuwe coachbedrijf?’ vraagt mijn broertje. We liggen naast elkaar in een podje, een klein houten hutje vlak  bij het Mosselse Zand in Otterlo. Aan de overkant zie ik in de Veluwse zwerfhut iemand een hoes om een dekbed doen. Twee wandelaars...

Lees meer

Om anderen geven is hip

De samenleving wordt steeds minder empathisch signaleren narcisme-onderzoekers. Studenten scoren nu zo’n veertig procent lager op empathie dan hun leeftijdgenoten twintig of dertig jaar geleden. Generation ME worden jongeren genoemd, want met de afname van empathie...

Lees meer

The Art of Adventure

‘A man practices the art of adventure when he breaks the chain of routine and renews his life through reading new books, traveling to new places, making new friends, taking up new hobbies and adopting new viewpoints.’ — Wilfred Peterson

Lees meer

Diep nadenken

Een avondje op mijn iPad voelt na afloop hetzelfde als een chocoladepaashaas in een keer opeten. Als je het doet is het lekker, maar achteraf heb je spijt. Waarom kan ik die iPad niet links laten liggen? Ik wil er alleen even de krant op lezen, maar leg dan...

Lees meer

De blik naar buiten

Wie dit blog leest, focust een tijdje op mijn woorden (extern), maar wordt dan afgeleid door een gedachte aan wat je later die dag nog moet doen (intern). Je kijkt op de klok (extern) en bedenkt wat je straks gaat koken (intern). Je vraagt je misschien af of dit nog...

Lees meer

Helende ruimtes

Speelgoed dat uit losse elementen bestaat, niet vastomlijnd is kun je op allerlei verschillende manieren gebruiken. Het stimuleert de verbeeldingskracht. In de natuur zijn die losse elementen in grote hoeveelheden beschikbaar. Water, zand, bomen, nootjes, takken,...

Lees meer

De paardenfluisteraar

Van boer Jan mag ik op de zachtaardige Darkje een rondje door de manege rijden. Wat een machtig gevoel om zo’n groot paard te berijden, je zit echt heel hoog. De adrenaline giert door mijn lijf, maar het ritmisch geschommel brengt me tot rust. Haar volle lange manen...

Lees meer

Rewild Yourself

oda@rewildyourself.nl
KVK  71683089

Bank NL50 KNAB0257 3731 79