06 41 86 75 01 oda@rewildyourself.nl
Waarom helpt wandelen in de natuur om beter te slapen?

Waarom helpt wandelen in de natuur om beter te slapen?

Ons lichaam reageert op daglicht en maakt hormonen aan als het donker wordt, waardoor we slaperig worden. Daarom zijn we in de winter vaak vermoeider dan in de zomer. Buiten wandelen helpt om voldoende daglicht op te vangen en zo onze interne klok in stand te houden. Door kunstlicht en een onregelmatige levensstijl raakt de innerlijke klok verstoord.

Chronobiologen hebben ontdekt dat het menselijk lichaam door ritmes wordt gedirigeerd, zoals het dag- en nachtritme, maanritmes, seizoensritmes en jaarritmes. Verstoringen van de biologische klok kunnen niet alleen het slaapritme verstoren, maar hebben ook gevolgen voor gedrag, hormoonhuishouding, lichaamstemperatuur, bloeddruk en spijsvertering. Kortom: een goede werking van de klok is cruciaal voor een goede gezondheid.

Hoe zorg je voor een goede werking van de biologische klok?
* Daglicht houdt onze interne klok in stand. Daglicht geeft ons energie en het zorgt voor aanmaak van melatonine in de avond, waardoor we makkelijker in slaap vallen. 
* Natuurlijke geluiden en beelden zetten ons parasympathisch zenuwstelsel aan, waardoor we vertragen. Beelden en geluiden uit een kunstmatige omgeving activeren juist ons vaak overbelaste sympathisch zenuwstelsel, dat zorgt voor psychologische en fysiologische stress. In de natuur kom je dus sneller tot rust en volgen we meer onze innerlijke ritmes.
* Door blootstelling aan natuurlijk zonlicht te verhogen, en die van elektrisch licht te verlagen, kan de interne klok verzet worden.
* Een ochtendwandeling helpt bij het reguleren van het slaaphormoon melatonine. Een avondwandeling kan je helpen om sneller in te slapen. De beweging en het feit dat je even je hoofd leegmaakt helpen je om sneller in slaap te vallen. Diverse studies hebben aangetoond dat een avondwandeling goed is voor je bloeddruk en je slaappatroon kan verbeteren. Maak er een gewoon van om voordat je naar bed gaat even een ommetje te maken. Het werkt ontspannen en je duikt stressvrij, vermoeid je bed in.

Wil je ook beter slapen?
Geef jezelf op voor de training ‘Beter slapen? Volg je slaapritme’

Bronnen: * Persbericht Nobelprijswinnaar biologische klok 

*  Jules Pretty, Mike Rogerson and Jo Barton, Green Mind Theory: How Brain-Body-Behaviour Links into Natural and Social Environments for Healthy Habits, Int. J. Environ. Res. Public Health 2017, 14(7), 706; doi:10.3390/ijerph14070706 //www.mdpi.com/1660-4601/14/7/706/htm

Zijn we kwetsbaarder voor avondstress?

Zijn we kwetsbaarder voor avondstress?

Is het een goed idee om ’s avonds nog even te knallen om de presentatie voor de volgende dag te oefenen? Intensief te sporten of een kaartspel te spelen waarbij je echt graag wilt winnen, waardoor je lijf een adrenalineshot krijgt? Of kun je stressvolle situaties in de avond beter vermijden?

Onderzoekers van de Japanse Hokkaido Universiteit lieten gezonde deelnemers een veelgebruikte stresstest doen: in vijftien minuten een presentatie voorbereiden en geven voor drie getrainde interviewers en een camera; en tot slot een ingewikkelde rekensom oplossen. De onderzoekers waren benieuwd wat het verschil is tussen ochtend- en avondstress en lieten de ene groep de presentatie in de ochtend doen, en de andere groep in de avond.

Vermijd avondstress
Ze ontdekten dat het lichaam ’s avonds veel minder goed stress kan verwerken, omdat het lichaam minder stresshormonen afgeeft die helpen bij de omgang met stress.

Hoe helpen stresshormonen ons lichaam bij stress?
Bij stress komen twee hormonen vrij, adrenaline en cortisol. Je lichaam maakt adrenaline aan als het denkt dat het in gevaar is. Stel je voor dat je in een extreme situatie bent zoals een achtbaan, dat is wat adrenaline met je kan doen. Mensen hebben een overlevingsdrang en dit stofje wakkert binnen enkele seconden de vlucht-, vecht- of bevriesreactie aan. Het helpt ons om sneller en alerter te zijn in de omgang met lastige situaties, we voelen minder pijn en kunnen beter waarnemen. Daarna heeft het lichaam echter een periode van rust nodig. Als je je lichaam dit niet geeft, kan het uitgeput raken.

Cortisol helpt ons ook bij het reguleren van stress, maar werkt langzamer en remt de eerste stressreactie een beetje. Ook bij cortisol komt energie vrij om te besluiten hoe we omgaan met de situatie. Ons cortisolniveau heeft een dagelijks ritme, het is meestal laag in de avond en hoog in de ochtend. Dat merk je misschien als je ’s ochtends wakker wordt: gedachten jagen door je hoofd van de dingen die je die dag wilt doen, je hartslag gaat sneller, de spanning neemt toe. Het is ook fijn, want het helpt ons uit bed te springen en aan de nieuwe dag te beginnen.

Wat is het verschil tussen ochtend- en avondstress?
Het is een beetje ingewikkeld, maar stress activeert de HPA-as in de ochtend, maar niet in de avond. Hoe de HPS-as precies werkt lees je hier: bijnieruitputting.com/de-hpa-as/

Waarom is de HPA-as belangrijk?
De HPA-as helpt in de omgang met stress, het is een feedbacksysteem, zie het als een soort thermostaat. Het regelt de bloeddruk, hartslag, honger, dorst, slaap-waakritme, seksuele opwinding en lichaamstemperatuur. De HPA-as zorgt ervoor dat cortisol wordt afgegeven, en dit helpt ons bij het optimaliseren van de stressrespons. Het remt de respons een beetje af. Zo beschermt het ons brein en ons lichaam tegen de effecten van stress.

In de avond geeft de HPA-as minder hormonen af, waardoor die niet hun herstellende werkzaamheden kunnen uitvoeren. Als de HPA-as een keer niet aangaat, is dat niet erg. Maar als de as chronisch niet aangaat, is het een risico voor het ontstaan van psychische aandoeningen zoals depressie of burn-out. Ons lichaam kan dan niet de nodige herstelwerkzaamheden verrichten, waardoor we bij lichte stress al een sterke stressrespons afgeven. Mensen die en burn-out hebben gehad, zullen dit herkennen. Zelfs de minste inspanning kunnen al sterke fysieke reacties geven. Bij hen is de HPA-as gevoeliger ingesteld geraakt voor stress.

Kanttekening
Het bioritme van mensen verschilt. Het kan zijn dat avondmensen met een ander hormoonritme, beter met avondstress om kunnen gaan.

Hoe kun je voorkomen dat de HPA-as overbelast raakt?
Zorg voor voldoende rust. Merk je dat je lichaam te snel in de overleefstand komt te staan, of dat je je constant vermoeid en slaperig voelt, dan vraagt het van je dat je meer tijd besteedt aan activiteiten die het lichaam rust geven: zoals mediteren, yoga, wandelingen in de natuur, lezen, rustig spelletje rummikub in plaats van pokeren. Maar doe vooral wat bij je past, anders krijg je daar weer stress van.

Bron:
Yujiro Yamanaka, Hidemasa Motoshima, Kenji Uchida. Hypothalamic-pituitary-adrenal axis differentially responses to morning and evening psychological stress in healthy subjects. Neuropsychopharmacology Reports, 2018; DOI: 10.1002/npr2.12042

Vind je deze informatie interessant?
Ik geef coachtrajecten en trainingen in de natuur. Neem contact op voor een gratis intake, een coachwandeling in de natuur of een belafspraak: 06 41867501; oda@rewildyourself.nl

Doktersvoorschrift: breng tijd in de natuur door

Doktersvoorschrift: breng tijd in de natuur door

In Schotland schrijven artsen tijd in de natuur voor aan mensen met angst, depressie, diabetes, stress en meer. Dit is het eerste programma in de UK dat natuurlijke interventies voorschrijft. Op doktersvoorschrift krijgen ze grappige, verrassende oefeningen zoals: naar de wolken staren; strandkunst maken van natuurlijke materialen, een hond lenen en een wandeling maken, met paarden praten.

Meer lezen: Doctors in Scotland can now prescribe nature

 

Eventmanagers komen tot rust in het Amsterdamse Bos

Eventmanagers komen tot rust in het Amsterdamse Bos

‘Hoe is de verhouding tussen actie, rust en stilte op een normale werkdag?’ vraag ik de eventmanagers. We staan tussen het hoog opgeschoten riet, een wielewaal zingt zacht zijn lied op Vogeleiland in het Amsterdamse Bos. Op uitnodiging van Viola Rudelsheim van ATPI Corporate Events geef ik hier de summercourse ‘Omgaan met hoge werkdruk’ aan het Genootschap voor Eventmanagers, samen met natuurtrainer Ellen Ruifrok.

We hebben net ervaren hoe ons lijf voelt in de cirkels van actie, rust en stilte. In de actie is de spanning het hoogst, bij rust en stilte het laagst.

Eventmanagers moeten veel dingen regelen, werkzaamheden op elkaar afstemmen en werken met strakke deadlines. Het is ook verleidelijk om in de actiestand te staan. Je krijgt veel dingen gedaan, en onze werkgevers zijn tevreden over ons. Het vak vraagt echter ook om creatief naar oplossingen te zoeken of nieuwe dingen te bedenken.

We struinen door de heemtuin, langs struiken met oranje en paarse bessen en stekelige duindoorns. We proeven wilde bosaardbeitjes en laten ons betoveren door de met water omheinde natuurtuin vol wilde planten en met veel gevoel voor schoonheid aangelegde paadjes en houten banken.

‘In de cirkels van rust en stilte heb je vanzelf toegang tot je creativiteit’, vertel ik. ‘Ons brein komt in de ruststand te staan. Hoe vaker je rust neemt, hoe sterker dit fundament wordt. Ook al heb je stress voor een deadline, je voelt je tegelijk ook rustig en stevig. ’

De eventmanagers willen vaker op de dag de pauzeknop indrukken, bij vrijwel iedereen is de actiecirkel het grootst. Ze ervaren vaak in hun lijf een gevoel van spanning. Als ik vraag welke stap ze gaan nemen om de cirkel van rust te vergroten ontstaat een mooie discussie over wat ‘rust’ voor hen betekent. De een komt tot rust door een boek te lezen op de bank. De ander juist door te sporten of te wandelen in de natuur.

Wat gaan de eventmanagers anders doen?

  • ‘Ik ga vaker thuiswerken. Dan zit ik niet in de drukte van de kantoorjungle en kan ik me langer concentreren op een taak.’
  • ‘Ik ga mijn ogen vaker in de “vrolijke stand” zetten. Ik heb net bij de oefening gemerkt dat ik me dan vanzelf positiever en rustiger ga voelen en meer schoonheid ga zien.’
  • ‘Buiten lunchwandelen geeft me meer stress dan achter mijn bureau snel een broodje eten,’ zegt een deelnemer. ‘Dan verlies ik te veel tijd. Ik zal dan nu wel een paar minuten naar mooie natuurbeelden gaan kijken tijdens de lunch.’
  • ‘Vaker naar muziek luisteren tijdens mijn werk.’ 

Na de training is een netwerkborrel met het Genootschap voor Eventmanagers bij het heemhuisje Vogeleiland. ATPI en in het bijzonder Viola Rudelsheim, dank voor deze perfect georganiseerde middag en uitstekend gekozen locatie waardoor iedereen tot rust kon komen. De speelse natuurplek nodigde uit om te leren en te experimenteren met nieuw gedrag.

Waarvan kom jij van tot rust? En jij? Hoe kun jij gedurende de dag vaker de pauzeknop indrukken? Bedenk drie dingen en laat het toeval beslissen wat je vandaag gaat doen. Ik ga zo een lunchwandeling maken, zet mijn blik in de vrolijke stand en probeer met een zachte brede open focus de omgeving te observeren.

Wil je ook iets doen aan de hoge werkdruk in je team? Neem contact op voor een vrijblijvend intakegesprek: Oda Salomons, 06 41867501; oda@rewildyourself.nl

Copyright afbeelding 1, 2 en 4: ATPI Corporate Events NL

Natuur trainers Ellen Ruifrok en Oda Salomons

Boomstambank op Vogeleiland

De brug naar Vogeleiland

Het heemhuisje bij Vogeleiland

Zo kun je als hooggevoelige omgaan met stress

Zo kun je als hooggevoelige omgaan met stress

Seks en fijne zintuiglijke ervaringen zijn de beste remedie tegen stress, schrijft expert hooggevoeligheid Susan Marletta Hart in Hooggevoeligheid en stress. Ze legt helder uit waarom dat zo is.

Ons lichaam heeft twee systemen, schrijft Marletta Hart. Een om je actief te maken, het orthosympathische zenuwstelsel en een om tot rust te komen, het parasympathische zenuwstelsel. Het orthosympathische zenuwstelsel gaat vanzelf aan, het is ons gaspedaal zeg maar. We vinden het lekker om dat pedaal nog eens extra in te drukken, het maakt ons alert, we krijgen veel dingen af. Onze leidinggevenden zijn er ook blij mee, we zijn harde werkers die de hele dag (en avond en in het weekend) doorgaan. Het is ook fijn als je veel afkrijgt.

De keerzijde is dat we zo te weinig aandacht geven aan ons parasympathische zenuwstelsel, ons rempedaal. Het rempedaal geeft rust, ontspanning, lust, waardoor fijne hormonen vrijkomen zoals het knuffelhormoon oxytocine, de geluksstofjes serotonine en endorfine en het slaaphormoon melatonine. Het rempedaal zorgt voor allerlei belangrijke herstelwerkzaamheden in ons lichaam, het zorgt ervoor dat ons lichaam en onze geest herstelt en tot rust komt.

Het parasympathische zenuwstelsel komt tot rust door fijne zintuigelijke informatie, de geur van dennenbomen, fractalen in de natuur, kunst, muziek, massage, seks, van alle dingen waar we van genieten. Alle prikkels die we graag horen, zien, proeven, voelen, ervaren en ruiken.

Waarom hebben hooggevoelige mensen meer last van stress?
Ongeveer 30% van de mensen is hooggevoelig (40% is gemiddeld en 30% minder gevoelig). Bij gevoelige mensen komt zintuiglijke informatie sterker binnen, ze ervaren meer werkdruk, voelen zich vaak erg verantwoordelijk voor werk en gezin, waardoor ze gevangen blijven in orthosympathisch gedrag: nog scherpere deadlines stellen, nog meer doen in minder tijd, alles moet nog even af, weekenden worden volgepland, uitputtende reizen moeten worden gemaakt, ’s avonds en in het weekend doorwerken. Zo zijn velen in de ban geraakt van activiteit en adrenaline. Er is geen tijd voor herstel. Er moet nog te veel, dat is het nieuwe levensritme geworden.

Gevaar, vaak een bedreigd gevoel
Hooggevoelige personen krijgen sneller bericht van hun lichaam dat ze in gevaar zijn, daarom lijkt alles snel te veel. Wie niet herstelt, kan chronische stress gaan ervaren, je lichaam en geest signaleren continue een gevoel van onveiligheid, en elke situatie komt onbetrouwbaar over. In zo’n overprikkelt lijf kun je bijna niet meer van gewone dingen genieten. De kans op een burn-out ligt op de loer.

Wat kun je wel doen?
Voor degenen die zich machteloos overgeleverd voelen aan stress is er goed nieuws. We kunnen zelf actief op het rempedaal gaan staan, waardoor je je zenuwstelsel tijd geeft om alle indrukken te verwerken. Wie hooggevoelig is, floreert het beste in een omgeving die past bij zijn behoeften, dus geen kantoortuinen, veel geluiden, aircopanden. Wel stilte en rust creëren, dingen in je eigen tempo doen, genieten van schoonheid en kunst.

Het vraagt echter moed om uit de moraal van constant hard werken te stappen. Om je niet iets aan te trekken van blikken van collega’s als je pauze neemt, of in de pauze naar buiten gaat in plaats van de verplichte gezamenlijke kantinelunch. Maar probeer het een tijdje uit.

Sta jezelf deze zomer toe om eens lekker te luieren en te niksen. Voor het slapengaan een avondwandeling te maken in de natuur, seks en massages, tuinieren, vissen of mediteren. In plaats van weer de hoogste berg te beklimmen, drie musea op een dag te bezoeken of op je werk en thuis een slag in de rondte werken. Wat gebeurt er met jou als je vaker op het rempedaal gaat staan?

Spreekt dit je aan of wil je meer informatie? Dan help ik je hier graag verder mee.

Stuur me een persoonlijk bericht

Of neem een kijkje bij de training stress en hooggevoeligheid

Meer lezen? Susan Marletta Hart – Hooggevoeligheid en stress, Uitgeverij Ten Have, 2017

Helende ruimtes

Helende ruimtes

Speelgoed dat uit losse elementen bestaat, niet vastomlijnd is kun je op allerlei verschillende manieren gebruiken. Het stimuleert de verbeeldingskracht. In de natuur zijn die losse elementen in grote hoeveelheden beschikbaar. Water, zand, bomen, nootjes, takken, bloemen, hoog gras. Als je kinderen observeert in de natuur, zie je hoe ze eindeloos kunnen spelen met zand en water. In een natuurlijke omgeving raken we eerder verwonderd. De ruimte en vrijheid geeft ons alle mogelijkheid om dingen te ontdekken en alle zintuigen worden aangesproken.

Als ik aan mijn man vraag welke plek hem het meest is bijgebleven van de afgelopen vakantie, begint hij meteen over het zwemmen in de zee aan de Spaanse kust, waar het water zo helder is, dat je de stenen een paar meter onder je duidelijk kunt zien. We zwommen zo ver de zee in naar een piepklein rotseiland om van de grootste rots af te springen, dat de kustwacht langs voer om te vragen of alles in orde was.

Het is opvallend dat mijn man over de natuur begint, want het liefst maakt hij stedentrips. De meeste mensen noemen echter een outdoor activiteit als vissen, bergbeklimmen, raften of gewoon wandelen in de vrije natuur als je hen vraagt naar hun favoriete vakantiebezigheid. Misschien komt het ook door het soort ervaring: het is een directe ervaring, we ondernemen iets in plaats van dat we alleen toekijken.

De wilg staat rustig te wachten op bezoek. Ik kijk of niemand me ziet, en klim dan snel naar boven om me te verschuilen tussen de takken die ver naar de hemel reiken. Ik fantaseer dat ik een verre voorouder ben, die op de vlucht voor een hongerig dier in de boom is geklommen. Ik kijk uit over een garageplein vol auto’s, maar wat ik zie is de savanne, de zacht glooiende, woeste, maar voedzame vlakte van Afrika. Ik voel mijn ademhaling rustig worden en mijn hart kalmeren.

In biologisch opzicht zijn we nog steeds geprogrammeerd om te vechten of vluchten. De jager-verzamelaar in ons is continu op zijn qui vive. We hebben helende ruimtes nodig waar we tot rust komen, waar we niet opgejaagd worden door auto’s, de bliebjes van je smartphone, mensen die iets van je willen. Waar we kunnen herstellen van alledaagse stress, waar je leert de bijzondere sfeer van een bepaalde plek te voelen. Je hoeft daarvoor helemaal niet ver weg te gaan, het kan net zo goed een plek in de tuin, op het balkon of een bouwterrein speeltuin in de buurt zijn, of de boom in je tuin. Waar we lekker kunnen dagdromen en creativiteit de ruimte krijgt.